In gesprek met Creative Maker Ankon Mitra
Vouwen, vormen en nieuwe perspectieven
Wat maakt een keuken authentiek? Hoe kiest men de juiste textuur of het perfecte oppervlak? De Indiase architect en beeldhouwer Ankon Mitra is de nieuwe Creative Maker van next125. In dit interview legt hij uit waarom de keuken een plaats is waar mensen samenkomen – nu en in de toekomst.
#1 Wie bent u?
Mijn naam is Ankon Mitra. Ik heb architectuur gestudeerd en werk als beeldhouwer en origami-kunstenaar. En ik woon in New Delhi, India.
#2 Waar haalt u meestal uw ideeën vandaan?
Ik denk dat mijn ideeën vooral afkomstig zijn uit mijn observaties van de omgeving en de natuur. Mijn werk met origami kwam voort uit een diepgaand inzicht in vouwen in de natuur en de vraag waarom ze überhaupt bestaan. Op welke manier worden ze in de natuur gebruikt? Welke functie vervullen ze? Die ideeën heb ik vervolgens verder ontwikkeld. Het is een combinatie van gesprekken, schetsen en mijn ontmoeting met de werken van andere meesters. Mensen die ons de weg gewezen hebben, iets nieuws hebben geprobeerd en een deur hebben geopend waar wij nu doorheen kunnen gaan om verder te ontdekken.
#3 Wat is uw eerste jeugdherinnering aan de keuken?
Als kind was ik na school vaak alleen. Mijn eerste herinnering is dat ik probeerde een omelet te bakken. Ik moest een krukje pakken en daarop gaan staan om bij het fornuis te kunnen. Het mocht natuurlijk niet, maar ik zette het fornuis aan, goot olie in de wok en bakte een ei met uien en tomaten. Daarna zorgde ik ervoor dat de keuken weer stralend schoon was. Die avond kwam mijn moeder thuis. Ze liep naar de keuken, kwam naar mij toe en vroeg: "Heb je eieren gebakken?" Ik zei: "Ja, ik heb eieren gebakken." Ik dacht dat ze boos zou worden, maar ze glimlachte alleen maar. Ik denk dat dit een van de herinneringen aan de keuken is die me het meest zijn bijgebleven.
#4 Aan welke geluiden moet u denken als u het woord 'thuis' hoort?
Het eerste waar ik aan denk, zijn geluiden die uit de keuken komen. In Indiase keukens staat vaak een apparaat, een soort snelkookpan, dat 's ochtends fluit. En dan is er ook nog het geluid van roti's (Indiaas platbrood) die gebakken worden. Nog zo'n geluid is het gekletter van de karchi – dat is de schep of een soort lepel waarmee je de groenten in de wok of handi omroert – die tegen de zijkanten van de pan stoot. Maar de mooiste geluiden zijn, volgens mij, de geluiden die mijn moeder maakte toen ze 's ochtends het eten klaarmaakte en mijn lunchtrommel inpakte.
#5 U werkt veel met materialen. Hoe kiest u de juiste textuur of het perfecte oppervlak voor een project?
Eigenlijk is het vaak het project zelf dat het materiaal kiest. De kunst is vooral om het af te stemmen op de projectspecificaties, en om een gevoel te ontwikkelen voor welke materialen het meest geschikt zijn voor die specificaties, de context en de betekenis van het project.
#6 Hoe bepaalt u of een materiaal geschikt is voor het project?
Als het bijvoorbeeld om een project gaat dat draait om kracht, bijvoorbeeld een kracht die ontstaat als gevolg van een transformatieproces, dan zou ik misschien voor beton kiezen. Beton begint als een poedervormig en zwak materiaal, maar verandert door de toevoeging van water en een chemische reactie in een sterk en robuust materiaal. In dit geval sluit beton aan bij het narratief van het project. Het is dus belangrijk om even goed na te denken over wat het materiaal moet uitdrukken, en dan komt het antwoord meestal helemaal vanzelf.
#7 Waar let u met name op wanneer u materialen combineert?
Het hangt ervan af wat het beoogde eindresultaat is. Soms is dat bijvoorbeeld een zachte, aangename sfeer. Dan valt de keuze vaak op textiel en materialen die de ruimte een zachte uitstraling geven – tapijten en dergelijke. In andere situaties is er bijvoorbeeld wat extra warmte nodig. Dan zijn hout of stenen in warme kleurtinten bijvoorbeeld erg effectief. Of soms is iemand op zoek naar reflectie of iets dat erg glanst. Dan is staal een uitstekende optie, of andere sterk reflecterende metalen oppervlakken.
Naar mijn mening is dit dus allemaal vrij logisch; het feit dat men zich aangetrokken voelt tot een materiaal dat van nature dit gedrag of deze eigenschap vertoont.
#8 Waarom moeten mensen ruimte en materialen in het echte leven ervaren en niet alleen digitaal?
Wij zijn fysieke wezens. We beschikken niet alleen over vijf zintuigen, maar ook over een zesde zintuig. We zijn nog geen virtuele wezens. Wij nemen ruimte in. Om ons heen hangt een bepaalde energie, die we niet kunnen zien en die met de fysieke ruimte interageert. Wanneer wij met iemand anders contact maken, interageren we met de energie van die persoon.
Om al die redenen is het uitermate belangrijk – de fysieke aanwezigheid, de materialiteit, de energie van dit materiaal, hoe het voelt, waargenomen wordt, hoe het tot iemand spreekt, en de indruk die het achterlaat. Dit zijn allemaal aspecten die nog steeds deel uitmaken van de fysieke wereld. We moeten daarom fysiek met de materialen in de ruimte interageren om hun betekenis volledig te begrijpen.
Wij nodigen u uit om UN:FOLD live te ervaren en het materiaal in zijn fysieke omgeving te ontdekken.
#9 Welke regel breekt u als architect en kunstenaar het liefst en waarom?
Wat mij opgevallen is – en wat altijd heel subjectief is – is dat er binnen de architectuur geen vaste regels bestaan, alleen richtlijnen. Neem bijvoorbeeld de ergonomie: het gaat er dan om wat voor mensen comfortabel is. Maar iedereen is weer anders, toch? Ik ben klein. Andere mensen zijn juist heel groot. Als iemand die groot is en iemand die klein is op dezelfde stoel zitten, dan ervaren ze die stoel op een heel andere manier. Wat wij dus doen, is de stoel zo aanpassen dat zowel grote als kleine mensen er prettig op kunnen zitten. Als je naar dit idee van een spectrum of een bandbreedte kijkt, dan wordt meteen duidelijk dat er geen vaste regel is die bepaalt dat de stoel er op een bepaalde manier uit moet zien.
#10 Hoe stelt u vast dat een kunstwerk karakter heeft?
Volgens mij is het vergelijkbaar met iemand die je ontmoet hebt en waar je, ook lang na die ontmoeting, nog regelmatig aan denkt. De ontmoeting is maar kort, de ander vertrekt weer, maar blijft op de een of andere manier toch hangen. Als een kunstwerk die indruk achterlaat – dus als het niet meer direct ervaren wordt, maar toch steeds weer terugkeert in je gedachten, dan heeft het karakter.
#11 Hoe zou u een authentieke keuken beschrijven?
Een authentieke keuken is voor mij persoonlijk een plaats waar het eten thuis wordt bereid. De ervaring van deze ruimte moet dezelfde emotionele, mentale en spirituele verrijking bieden als het eten zelf. Dat is absoluut noodzakelijk om het lichaam gezond te houden. En dus moet de bereiding van het eten ook in die zin 'voldoening' geven.
#12 Hoe ziet de toekomst van het koken eruit?
Ik denk eerlijk gezegd dat het alleen maar erger zal worden, want met al die fastfood- en kant-en-klaarmaaltijden, de onregelmatige eettijden en mensen die eten bestellen omdat ze geen tijd hebben om zelf te koken – moet er op een gegeven moment een omslagpunt komen. En dan moeten we kiezen: springen we van de klif af, of doen we een stapje terug - weg van de afgrond?
Op dat moment denk ik dat het allemaal weer beter wordt. Er zijn ook nu al trends zoals 'slow food'. En steeds meer mensen kiezen voor verse ingrediënten, ze koken zelf, eten eenvoudigere gerechten en nemen de tijd om met volle teugen te genieten van zowel het koken als het eten.
#12,5 Mijn perfecte keuken...?
... is de plek waar mijn familie en ik weer bijeenkomen. Misschien hebben we elkaar al een hele tijd minder vaak gezien, omdat iedereen heel druk is geweest met zijn of haar werk. Dan is de keuken de perfecte plek om weer bijeen te komen, om samen een maaltijd te bereiden en tijdens het koken dichter bij elkaar te komen. Daarna gaan we allemaal zitten en genieten we samen van het eten.
Voor next125 heeft Ankon Mitra de installatie UN:FOLD ontwikkeld. Uit gevouwen aluminium is een ronde, driedimensionale vorm ontstaan die speelt met diverse invalshoeken en perspectieven. Het dynamische, ronde bouwwerk vormt het podium voor de minimalistische next125-keuken in het midden van de installatie.
Bezoek ons tijdens de Salone del Mobile Milano in Superstudio en laat uzelf overtuigen door deze indrukwekkende compositie van architectuur, origami en keukendesign!
